Η Περιφερειακή Ενότητα Βορείου Έβρου (ΠΕΒΕ) μια χαμένη ευκαιρία;

Στην πρόταση για τον νέο Κώδικα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση που δόθηκε στη δημοσιότητα στη 1/12/2025 εξαλείφθηκαν, όπως μας ενημέρωσε περιχαρής τοπικός παραγοντίσκος, οι παράγραφοι 9 και 10 του άρθρου 4 του Βιβλίου Α΄ που προέβλεπαν ίδρυση Περιφερειακής Ενότητας Βορείου Έβρου με τους Δήμους Ορεστιάδας, Διδυμοτείχου και Σουφλίου.

Η αρχική πρόταση, προφανώς, έχρηζε βελτίωσης, αφού πχ. δεν είναι όλοι οι αναφερόμενοι δήμοι Βόρειος Έβρος ή κάποιοι εξ αυτών έχουν άλλη προσέγγιση για τις προοπτικές ανάπτυξής τους ή είναι αδιάφοροι για το θέμα αν δεν οριστούν υποχρεωτικά ως «κέντρο» της νέας διοικητικής διάταξης.

Η Ορεστιάδα που είναι ο βορειότερος δήμος, ο περισσότερο πληττόμενος από τις αγορές των γειτονικών πολύ κοντά του χωρών, ο σε πλεονεκτική θέση λόγω γεωγραφικής θέσης για την εφαρμογή της νέας Ενότητας, ο μόνος με σαφή θετική τοποθέτηση του Δημοτικού του Συμβουλίου, ο μόνος με εκλεγμένο δήμαρχο με προεκλογική δέσμευση(;) για διεκδίκηση της ΠΕΒΕ, όφειλε να ορθώσει λόγο και να διεκδικήσει.

Μπορεί ο Δήμος Ορεστιάδας να αποτελέσει την ΠΕ Βορείου Έβρου;

Ασφαλώς. Η νέα ΠΕ θα είναι μεγαλύτερη σε έκταση από 29 και σε πληθυσμό από 19  υφιστάμενες Περιφερειακές Ενότητες.

Η γεωγραφία το επιτρέπει. Οι συνθήκες το επιβάλλουν.

Γινόμαστε τελευταία μάρτυρες με «στοιχεία που σοκάρουν», όπως λένε τα ΜΜΕ, για την μείωση του μαθητικού πληθυσμού, που ασφαλώς ακολουθεί την ανάλογη μείωση του γενικού πληθυσμού.

Αυτό όμως το είχε επισημάνει στην εισήγησή της η Πρωτοβουλία για την ίδρυση της ΠΕΒΕ:

«Πληθυσμιακή συρρίκνωση

Τα δεδομένα της απογραφής του 2021 δείχνουν σε μία δεκαετία μείωση του πληθυσμού πάνω από 14% στον Βόρειο Έβρο και 3,5% στον Νότιο Έβρο, ποσοστό κοντά στο πανελλαδικό 3,1%.

Φέτος (σχ. έτος 2024-25) σε δύο περιφερειακά δημοτικά σχολεία της Ορεστιάδας, στα Δικαίων και Κυπρίνου, δεν έχουμε καμία εγγραφή την Α΄ τάξη.

Την τελευταία επταετία παρατηρήθηκε μείωση του μαθητικού πληθυσμού στα δημοτικά σχολεία της πόλης μας κατά 320 μαθητές. Σε επτά χρόνια, δηλαδή, «εξαφανίστηκε» ένα μεγάλο 13θέσιο σχολείο».

Γινόμαστε μάρτυρες της αποτυχίας του μέτρου της μετεγκατάστασης στον Έβρο, αφού οποιαδήποτε είτε εγκατάσταση είτε παραμονή κατοίκων προϋποθέτει εργασία και οικονομικές συνθήκες διαβίωσης.

Το πρόβλημα είχε επισημανθεί από την Πρωτοβουλία για την ίδρυση της ΠΕΒΕ στην εισήγησή της:

«Οικονομική κατάρρευση

Η θέση της Ορεστιάδας μεταξύ δύο χωρών με διαφορετικές φορολογικές πολιτικές και διαφορετική νομισματική ισοτιμία σε συνδυασμό με τις οικονομικές συνθήκες (κρίση οικονομική, δραματική μείωση αγροτικού εισοδήματος, αποβιομηχάνιση, βεβαρυμμένες κλιματολογικές συνθήκες) στον τόπο μας δημιουργούν μια συνεχή αιμορραγία οικονομικών πόρων στις φθηνότερες αγορές των όμορων χωρών. Και για να προλάβουμε ρηχούς σχολιαστές, δεν είναι οι συμπολίτες μας λιγότερο πατριώτες. Είναι περισσότερο απελπισμένοι. Τα σημαντικά ποσά, όμως, που διαρρέουν σε ξένες αγορές λείπουν στο πολλαπλάσιο από την τοπική, σπάζοντας την αλυσίδα της οικονομικής δραστηριότητας που θα προκαλούσε προστιθέμενη αξία στο χρήμα.

Απαιτούνται άμεσα μέτρα οικονομικής στήριξης επιχειρήσεων και κατοίκων.

Οι παραπάνω δύο αλληλοτροφοδοτούμενοι παράγοντες (πληθυσμιακή συρρίκνωση και οικονομική κατάρρευση) οδηγούν τον τόπο σε μαρασμό και προοπτικά στην ερήμωση».

 Οι απορρέουσες δυνατότητες από τη δημιουργία Π.Ε.Β. Έβρου είναι: 1) Διεκδίκηση κι εφαρμογή τοπικών πολιτικών, 2) Πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα και 3) Δημιουργία και στελέχωση περιφερειακών υπηρεσιών.

1) Στην πρώτη δυνατότητα επισημάνθηκε από την Πρωτοβουλία ότι:

«Η δημιουργία της Π.Ε.Β.Ε. θα δώσει τη δυνατότητα να διεκδικήσουμε, αλλά και στην πολιτεία να αποδεχθεί και να εφαρμόσει πολιτικές ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας, ώστε τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους κατοίκους να αρθούν οι σχεδόν τιμωρητικές συνθήκες επιχειρείν και διαβίωσης στον τόπο αυτό.

Μέτρα όπως η θέσπιση ειδικού φορολογικού καθεστώτος στα καύσιμα, η μείωση του ΦΠΑ σε όλα τα είδη, η μείωση της φορολογίας επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων, η μείωση των φόρων στην ακίνητη περιουσία που αναζητείται η αξία της, η εφαρμογή του μεταφορικού ισοδύναμου, η ένταξη πιθανόν στις περιοχές με ειδικά μειονεκτήματα, τα ειδικά αναπτυξιακά προγράμματα για τον γεωργοκτηνοτροφικό τομέα, τα χαμηλότοκα δάνεια για εγκατάσταση νοικοκυριών (το μόνο προτεινόμενο μέτρο για την περιοχή από την Διακομματική Επιτροπή για τη Θράκη), τα αυξημένα κίνητρα στον αναπτυξιακό νόμο είναι αναγκαία για ξαναδημιουργηθεί στην περιοχή η δυναμική που απαιτείται για την αντιστροφή της πορείας ερήμωσης που διαγράφει. 

Ο πρόσφατος αναπτυξιακός νόμος, ενώ ορθά προβλέπει έναν βηματισμό με αυξανόμενα ποσοστά στήριξης των επιχειρήσεων προοδευτικά προς τις εγγύτερα στα σύνορα, στον Νομό Έβρου με βάθος πλέον των 170 χιλιομέτρων το ποσοστό είναι ενιαίο, διότι αποτελεί μία Περιφερειακή Ενότητα. Για ποιο λόγο, όμως, να επενδύσει κάποιος 100 ή 150 χιλιόμετρα μακριά από συγκοινωνιακούς κόμβους (αεροδρόμιο, λιμάνι, σιδηρόδρομο, Εγνατία οδό) και πολυπληθή εσωτερική αγορά, αν το κίνητρο είναι το ίδιο; Απαιτείται, επομένως, κλιμάκωση των κινήτρων κι εντός του Νομού Έβρου, κάτι που μπορεί να γίνει με την οριοθέτηση της νέας περιφερειακής ενότητας. Να υπογραμμίσουμε ότι στην ίδια απόσταση με το βόρειο άκρο του Νομού, οδεύοντας δυτικά της Αλεξανδρούπολης διασχίζουμε τρεις περιφερειακές ενότητες, Ροδόπης, Ξάνθης και Καβάλας, φτάνοντας στο νοτιότερο άκρο στο Παλαιό Τσιφλίκι (163 χιλιόμετρα)».

2) Στη δεύτερη και πιο άμεση δυνατότητα επισημάνθηκε από την Πρωτοβουλία ότι:

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση τη μικρότερη εδαφική περιοχή που παρακολουθεί, προκειμένου να έχει τα στατιστικά στοιχεία και να διαμορφώνει ανάλογα τις δράσεις της, τις χρηματοδοτήσεις της και τον προγραμματισμό, είναι η Περιφερειακή Ενότητα (ΝUTS-Επίπεδο 3).

Συνεπώς, ο μόνος τρόπος να αναδειχθούν τα πραγματικά στατιστικά δεδομένα του τόπου μας είναι να οριοθετηθεί ως περιφερειακή ενότητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να προαχθεί η αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της, ενισχύει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική της συνοχή.

Αποσκοπεί, ιδιαίτερα, στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών της. Μεταξύ των εν λόγω περιοχών δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που πλήττονται από δημογραφικά προβλήματα και τις διασυνοριακές περιοχές.

Υπάρχουν, δηλαδή, ευρωπαϊκά προγράμματα που φωτογραφίζουν την περιοχή μας ως αποδέκτη της μέριμνας και θα μπορούσαμε να έχουμε πρόσβαση ως ξεχωριστή Περιφερειακή Ενότητα». 

Ζημιώνεται κανείς;

Τα χαρακτηριστικά των δύο περιοχών δείχνουν ότι δεν ζημιώνεται κανείς από το εγχείρημα. Η οικονομική και αναπτυξιακή ανισορροπία εντός του γεωγραφικού νομού Έβρου είναι ορατή δια γυμνού οφθαλμού και πλέον Βορράς και Νότος αποτελούν δύο διαφορετικούς κόσμους.

Ο Νότος αποτελεί συγκοινωνιακό, ενεργειακό, γεωπολιτικό κόμβο, περιοχή σε θέση ισχύος έναντι της όμορης χώρας και πόλο έλξης βιομηχανικής, τουριστικής και πληθυσμιακής ανάπτυξης.

Αντίθετα ο Βορράς παραμένει απομονωμένος συγκοινωνιακά, με παντελή έλλειψη σιδηροδρομικού δικτύου, με οδικό άξονα προδιαγραφών εθνικού όχι όμως διευρωπαϊκού δικτύου αν και έχει τρία σημεία εισόδου-εξόδου, διασυνοριακή με δυο όμορες χώρες πιο ισχυρές ως προς το φορολογικό καθεστώς και με πιο γρήγορη πρόσβαση στις ανεπτυγμένες πόλεις τους. Είναι μία περιοχή σε αποβιομηχάνιση, χωρίς θάλασσα- απαραίτητο στοιχείο τουριστικής ανάπτυξης-, προεχόντως αγροτική με ανεκμετάλλευτο φυσικό κάλλος και αγροτουρισμό στα σπάργανα και προπαντός σε δημογραφική κατάρρευση.

Η δημιουργία της νέας Ενότητας βοηθά όλες τις περιοχές αφού θα μπορούν να εστιάζουν στις ιδιαίτερες ανάγκες τους και να διεκδικούν τις ανάλογες λύσεις.

Αν κάποιος θεωρεί ότι ζημιώνεται το νότιο τμήμα, υπονοεί προφανώς ότι μας βλέπει ως χρήσιμους κομπάρσους, κάτι που ενισχύει περισσότερο τα επιχειρήματά μας.

3) Στην τρίτη δυνατότητα επισημάνθηκε από την Πρωτοβουλία ότι:

«Η επίσκεψη και η διευθέτηση θεμάτων τους σε περιφερειακές υπηρεσίες απαιτεί από τους κατοίκους του Τριγώνου, του Κυπρίνου αλλά και της Ορεστιάδας την ταλαιπωρία σε πλείστες των περιπτώσεων μιας ή και δύο ημερών.

Η ίδρυση της Π.Ε.Β.Ε. θα δώσει την δυνατότητα στην Πολιτεία για το αυτονόητο. Την δημιουργία και στελέχωση υπηρεσιών και την εφαρμογή μέτρων που σήμερα μόνο κατ’ εξαίρεση εφαρμόζονται. Θεωρούμε ότι σε μια τόσο απομακρυσμένη περιοχή είναι αναγκαία η εγκατάσταση όλων των υπηρεσιών που απαιτούνται για την λειτουργία της κρατικής και περιφερειακής διοίκησης». 

Η απαρίθμηση αναγκαίων υπηρεσιών στην περιοχή θα καθιστούσε την ανάρτηση μακροσκελή.

Μόνο στον χώρο της εκπαίδευσης η δημιουργία νέας Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης θα άλλαζε τα δεδομένα στη στελέχωση των σχολικών μονάδων, στη διοικητική υποστήριξή τους και στην πρόσβαση των υπηρετούντων εκπαιδευτικών στις υπηρεσίες της.

Η αυτονόητη ίδρυση Κέντρου Διεπιστημονικής Αξιολόγησης Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) θα έδινε την δυνατότητα αξιολόγησης μαθητών συντομότερα σε σχέση με την σημερινή κατάσταση και, κυρίως, χωρίς τις χρονοβόρες (απαιτούνται δύο επισκέψεις των γονέων) και δαπανηρές (για κάποιους συμπολίτες μας ανυπέρβλητες) μετακινήσεις των οικογενειών τους. Την ίδρυση ΚΕΔΑΣΥ στον βόρειο Έβρο, με έδρα την Ορεστιάδα, συμφώνησε να διεκδικήσει το δημοτικό συμβούλιο, σε πρόσφατη συνεδρίασή του.

Θα γινόταν ευκολότερη, αν όχι δεδομένη, η ίδρυση του Κέντρου Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) που αποφασίστηκε να διεκδικηθεί τον προηγούμενο χρόνο από το Δημοτικό Συμβούλιο.

Πολλά παρόμοια παραδείγματα θα μπορούσε να παραθέσει κάποιος για υπηρεσίες που σήμερα μοιάζουν «δυσπρόσιτες».

Θα κάνουμε αγώνα, δηλαδή, για κατ’ εξαίρεση αντιμετώπισή μας, σε κάτι που προβλέπεται στις έδρες των Περιφερειακών Ενοτήτων, αφού πρώτα ο πρώην δήμαρχος πολέμησε με σθένος την πρόταση της δημιουργίας Περιφερειακής Ενότητας και ο νυν δήμαρχος εγκατέλειψε την διεκδίκηση που του ανέθεσαν το Δημοτικό Συμβούλιο και οι συμπολίτες μας.

Να ξαναυπογραμμίσουμε ότι στην ίδια απόσταση με το βόρειο άκρο του Νομού, οδεύοντας δυτικά της Αλεξανδρούπολης διασχίζουμε τρεις περιφερειακές ενότητες, Ροδόπης, Ξάνθης και Καβάλας, φτάνοντας στο νοτιότερο άκρο στο Παλαιό Τσιφλίκι (163 χιλιόμετρα).